Müəllif: Desanka Markuš Janković
Söhbətdə Monteneqro adı çəkiləndə insanların ağlına ilk gələnlər, adətən, dağlar, dəniz və ya zəngin, əfsanələrlə örtülmüş tarix olur. Amma bu diyarın övladı kimi mən bilirəm ki, təbii gözəllik nə ölkəmin ən böyük xəzinəsidir, nə də onun əsl rəmzi – mən həmişə daha çox monteneqro kimliyi ilə fəxr etmişəm: əsrlər boyu azadlıq mübarizəsi ilə yoğrulmuş, möhkəm ailə bağları, ənənə və dünyaya xas bir baxışla möhkəmlənmiş bir ruh.
Bu yazıda mən monteneqrolu olmağın nə demək olduğunu bölüşmək və xalqımızın Monteneqroya gələn qonaqlarda bu qədər tez-tez heyranlıq və dərin hörmət oyadan xüsusiyyətlərinə işıq salmaq istəyirəm.
Qürur və şərəf Monteneqroda hər zaman xüsusi yerə malik olub, verilmiş söz isə heç vaxt pozulmamalıdır. Bu hiss bu gün də insanların öz irsinə, ailəsinə, gəldiyi yerə göstərdiyi hörmətdə yaşamaqda davam edir. Gündəlik danışıqda hələ də "u obraz" andını eşitmək olar – şərəfə and içmək – doğruluğa və verilmiş sözə sadiqliyin ən ciddi vədlərindən biri.
Monteneqro evində qonaq olan adam demək olar ki, heç vaxt ac və ya susuz qalmaz. Qəhvə, içki və ya yemək təklif etmək, sadəcə, hörmət və qarşılama məsələsi sayılır. Bir çox qonaq Monteneqrodan apardığı ən gözəl təəssüratlardan biri kimi qonaqpərvərliyi xatırlayır və bu xüsusiyyətin də köklü bir keçmişi var. Böyüklərimin danışdığı əhvalatları xatırlayıram: müharibənin ən ağır vaxtlarında belə ən dadlı tikə hər zaman qonaq üçün saxlanılırdı. Bu, həm onu şərəfləndirməyin, həm də ev sahibinin öz "obraz"ını – üzünü və yaxşı adını – qorumasının bir yolu idi.
Ailə bağları bu gün də dərin əhəmiyyət daşıyır. Bazar günü naharları, ailə toplantıları və qarşılıqlı dəstək bir çox evin gündəlik həyatına hopmuşdur və mən ən qiymətli xatirələrimin bir çoxunu məhz bu, zahirən kiçik görünən "fürsətlərdən" daşıyıram. Toylar, ad günləri və digər bayramlar Monteneqroda heyrətamiz dərəcədə canlı keçir – səs-küylü, izdihamlı, rəqs və istiliklə dolu – amma ən gözəl ailə xatirələri çox vaxt bazar günü və ya bayram günü valideyn evindəki süfrə ətrafında yaranır.
Yaşayış tərzi dəyişsə də, Monteneqroda köhnə adət-ənənələrin çoxu hələ də sevgiylə qorunub saxlanılır. Slava, toylar, xalq mahnıları, ənənəvi yeməklər və yerli bayramlar mədəni kimliyin ayrılmaz hissəsi olaraq qalır və ənənə müasir monteneqro cəmiyyətinin dəyərləri arasında hörmətli yerini qoruyur.
Monteneqroda insanlar dostları və ailəsi ilə vaxt keçirməyi sevir. Şəhərdə içilən bir fincan qəhvə çox vaxt nəzərdə tutulan müddətdən xeyli uzun çəkir, qəflətən yığışmalar isə tamamilə normal sayılır. Qonaqların da daim vurğuladığı məsələ budur: monteneqrolu nə qədər tələsik olsa da, dostlarla, iş yoldaşı ilə, qonşu ilə daha bir "doyç" üçün həmişə vaxt tapılır…
Dağlar, dəniz, çaylar və kəndlər sadəcə Monteneqronun nəfəskəsən mənzərəsinin bir hissəsi deyil – onun kimliyinin də bir hissəsidir. Hər monteneqrolu öz köklərini tanıyır: əcdadlarının adlarını, onların yaşadığı kəndləri. Bir çoxu, həyat onları başqa yerlərə aparsa belə, gəldiyi diyarla dərin bir bağlılıq hiss etməkdə davam edir; tez-tez geri qayıdır və öz kökləri haqqında sakit bir qürurla danışırlar.
Əgər sizə hazırcavablıqla, zarafatla və gülüşlə dolu, tələsməyən, rahat söhbətlər xoş gəlirsə, monteneqrolularla keçirdiyiniz vaxt sizin üçün əsl zövq olacaq. Həyatın ən çətin anlarını belə müəyyən bir yüngüllük və yaxşı yumorla qarşılamaq bacarığı bir çox monteneqroluya xasdır. Bu münasibət sarsılmaz bir ruhdan, inadkar bir dözümlülükdən, çətinliklərə sinə gərmək bacarığından xəbər verir – və özünün ən mükəmməl ifadəsini məhz o çox səciyyəvi monteneqro deyimində tapır: "lako ćemo", təxminən "bir yolunu taparıq" mənasına gəlir.
Monteneqrolu olmaq sadəcə Monteneqroda yaşamaq demək deyil – şərəfin, ənənənin, ailə dəyərlərinin, qonaqpərvərliyin və azadlıqla ləyaqətə xas bir münasibətin gözətçisi olmaq deməkdir. Bu, dostlarla içilən saysız-hesabsız "doyç" qəhvələri, ailə ilə keçirilən bazar günü naharları, əcdadların əhvalatlarının və nəslin qəhrəmanlıqlarının danışılması, çətin anlarda belə bir təbəssüm və vətən dediyin torpağa dərin, daimi bir sevgi deməkdir.
Populyar məqalələr
Müəllifdən daha çox
Bu məqaləni paylaş:
Populyar məqalələr
Müəllifdən daha çox
