U prostranoj dolini ispod masiva Prokletija, okruženo visokim vrhovima koji dostižu više od 2.500 metara, nalazi se Gusinje. Ova opština smještena je na krajnjem jugoistoku Crne Gore uz granicu sa Albanijom, te obuhvata oko 157 kvadratnih kilometara i ima oko 4.500 stanovnika. Rijeke Grnčar i Vruja oblikuju krajolik i daju gradu poseban planinski ambijent.
Gusinje je sredina u kojoj se prepliću različiti kulturni i etnički uticaji. Većinu stanovništva čine Bošnjaci i Albanci, uz prisustvo manjeg broja Crnogoraca. Ova raznolikost oblikovala je poseban duh zajednice i osjećaj međusobnog poštovanja.
Identitet Gusinja snažno je vezan za prostor Gornjeg Polimlja i padine Prokletije, koje su kroz istoriju uticale na način života, tradiciju i običaje stanovništva. Planinski ambijent doprinio je očuvanju snažnih porodičnih veza i zajedništva.
Vjerski život, tradicionalni običaji i porodične vrijednosti duboko su ukorijenjeni u svakodnevici. Posebno se njeguje poštovanje starijih, solidarnost među komšijama i očuvanje kulturnog nasljeđa. Gostoljubivost i povezanost ljudi prepoznatljive su osobine grada, zbog čega se Gusinje često opisuje kao mjesto topline i zajedništva.
Privreda ove opštine se oslanja na stočarstvo, poljoprivredu, trgovinu i turizam. Poznati su proizvodi kao što su sir, meso, pastrmka i med. Turizam se ubrzano razvija zahvaljujući blizini Prokletija i prirodnim atrakcijama. Mnogi stanovnici i dijaspora ulažu u smještajne kapacitete, etno kuće, restorane i avanturističke ture. Trgovina i uslužne djelatnosti upotpunjuju ekonomiju.
U Gusinju postoji osnovna škola, a srednjoškolci nastavu pohađaju kroz odjeljenje škole koje je povezano sa Plavom. To mještanima omogućava da se školuju u svom mjestu, bez potrebe da svakodnevno putuju dalje za osnovno i dio srednjeg obrazovanja.
Kultura Gusinja prožeta je tradicijom Polimlja i albansko-bosanskim nasljeđem. Manifestacije poput Dana dijaspore, Dana Gusinja i lokalnih sabora okupljaju mještane i goste. Kulturni centar organizuje koncerte, nastupe folklora, književne večeri i izložbe. Porodične i vjerske svetkovine važne su za očuvanje identiteta.
Gusinje je okruženo jednim od najdramatičnijih pejzaža Balkana. Prokletije dominiraju gradom i nude staze ka vrhovima Zla Kolata, Maja Jezerce, Volušnica, Popadija i Karaula. Ropojana duga oko 10 kilometara jedna je od najimpresivnijih glacijalnih dolina. Izletišta Vusanje, Dolina Grebaje i Očnjak svake godine privlače hiljade planinara, fotografa i ljubitelja netaknute prirode. Ova područja predstavljaju spoj avanture, mira i autentičnog planinskog ambijenta. Gusinje je poznato po čistoj vodi, snažnim izvorima i rijekama koje oblikuju cijeli kraj. Najpoznatiji su Alipašini izvori i Vruja, a ovo područje je povezano i sa rijekom Grnčar i tokom koji dalje ide prema Plavu. Alipašini izvori jedno su od najljepših mjesta u opštini poznato po kristalno čistoj vodi.
Gusinje je povezano putem sa Plavom čime se nadovezuje na pravce prema Beranama i Podgorici. Put vodi i prema graničnom prelazu prema Albaniji. Saobraćaj je jednostavan i miran uz redovne linije prema Plavu.
Planinarenje i visokogorski sportovi glavna su obilježja Gusinja. Prokletije pružaju mogućnosti za zahtjevne ture, penjanje i zimske aktivnosti. U gradu su zastupljeni fudbal, borilački sportovi i rekreativne aktivnosti. Rijeke i planinski potoci privlače ribolovce.
Gusinje ima izražen potencijal u planinskom turizmu, etno selima, avanturističkim sadržajima i organskoj proizvodnji. Cijene zemljišta su povoljne, a blizina Prokletija i atrakcija poput Alipašinih izvora daju veliku mogućnost ulaganja u smještajne objekte, restorane i parkove prirode. Potražnja za planinskim odmorom i prirodnim ambijentom naglo raste, što investicije čini dugoročno isplativim.
Gusinje vrijedi posjetiti zbog njegove izuzetne prirode i autentične atmosfere. Masiv Prokletije pruža spektakularne planinske pejzaže, izazovne staze i nezaboravne poglede koji ostavljaju snažan utisak na svakog posjetioca. Dolina Ropojana oduševljava svojom divljom ljepotom i prostranstvom, dok su Alipašini izvori poznati po kristalno čistoj vodi i mirnom ambijentu idealnom za odmor.
Ambijent Gusinja predstavlja jedinstven spoj stijena, planina i vode. Posjetilac ovdje može da iskusi čist planinski vazduh, adrenalinske planinarske i biciklističke staze, ali i toplinu i gostoljubivost lokalnog stanovništva, koje ovom mjestu daje posebnu draž.
Život je tih i povezan sa prirodom. Komšijski odnosi su bliski, sve je dostupno, a ritam određuju planina, sezona i tradicija. Gusinje je mjesto za one koji žele svakodnevicu u dodiru sa divljom prirodom i snažnim lokalnim identitetom.
