Jugozapadni dio Crne Gore prepoznatljiv je po Bokokotorskom zalivu, u čijem se srcu uzdižu zidine drevnog grada Kotora.
Ova opština se prostire na 335 kvadratnih kilometara i obuhvata 56 naselja, od administrativnog sjedišta Kotor, do sela u zaleđu i primorskih gradića kao što su Risan, Perast, Dobrota, Prčanj i Radanovići.
Proteže se duž unutrašnjeg dijela zaliva, gdje se strme planine Lovćen i Vrmac spuštaju do mora, stvarajući spektakularnu prirodnu kulisu.
Udaljena je oko 23 kilometra od Budve i 75 ili 85 kilometara od Podgorice (dva puta), a Vrmački tunel povezuje je sa Jadranskom magistralom.
Opština Kotor broji 22. 746 stanovnika, od kojih mnogi žive u starom gradu i priobalnim naseljima, dok su sela u zaleđu rjeđe naseljena zbog brdovitog reljefa.
Kotor je etnički i vjerski raznovrstan. Najveći dio stanovništva čine Crnogorci, potom Srbi, Hrvati, kao i Albanci, Bošnjaci i druge manjine.
Vjerska slika pretežno je pravoslavna, uz manju zastupljenost katolika i muslimana.
Kotor je primjer srednjovjekovnog grada čija je ekonomija gotovo u potpunosti preusmjerena na turizam i usluge. Kroz istoriju bio pod vlašću Vizantije, Srbije, Venecije, Austro-Ugarske i Jugoslavije.
Stari grad Kotor, pod zaštitom UNESCO‑a u okviru „Prirodnog i kulturno-istorijskog područja Kotora“ od 1979. godine, magnet je za putnike: visoke kamene zidine koje se protežu 4,5 kilometra uz padinu brda San Đovani, uske kaldrmisane ulice, brojne crkve i renesansne palate čine ga jednom od najočuvanijih urbanih cjelina na Jadranu. Katedrala Svetog Tripuna (1166), Crkva Svetog Luke, Palača Pima i Tvrđava San Đovani (Sveti Ivan) nezaobilazne su tačke obilaska.
Turizam je poslijednjih godina dodatno podstaknut dolaskom velikih kruzera – luka Kotor godišnje primi stotine brodova i stotine hiljada putnika. Taj priliv donosi prihod lokalnoj ekonomiji, ali izaziva i probleme „overtourism-a“: gužve u starom gradu, opterećenje infrastrukture i rast cijena nekretnina. Opština Kotor razvija planove za održivi turizam i limitiranje broja brodova, nastojeći da sačuva autentičnost grada.
U ruralnim krajevima i manjim naseljima tradicionalno se uzgajaju masline, vinova loza, voće i povrće, te čuvaju pčelinjaci.
Pomorstvo takođe ima dugu tradiciju: mnogi mještani plove kao mornari ili čine posadu na jahtama i kruzerima.
Takođe, mnoge porodice se bave turizmom, ugostiteljstvom ili pomorstvom, a mlađe generacije sve više pronalaze priliku u digitalnom nomadstvu i kreativnim industrijama.
Kotor leži uz jedan od najslikovitijih fjordova u Evropi (interesantan fakat: geografski gledano, Boka Kotorska je zapravo potopljeni riječni kanjon (rijas), a ne fjord koji je nastao glacijalnom erozijom, iako je po izgledu i ljepoti slična). Provalija između strmih obronaka Lovćena i Orjena stvara zaliv dubokih nijansi zelene i plave. Pored samog grada nalaze se čuvene kamenite serpentine – stari put ka Cetinju koji pruža fantastičan pogled na zaliv.
U zalivu se izdvajaju ostrva Gospa od Škrpjela i Sveti Đorđe ispred Perasta: jedno je vještački stvoreno, drugo prirodno; a oba su dom crkava i legendi.
Naselja Perast, Dobrota i Prčanj kriju barokne palate iz doba slavnih pomoraca, kao i dugačka obalna šetališta. Risan, najstarije naselje zaliva, poznat je po rimskim mozaicima s motivom boga Hipnosa.
Zaleđu Kotoru pripada dio Nacionalnog parka Lovćen, sa mauzolejem Petra II Petrovića Njegoša, kao i planinsko selo Njeguši, čuveno po pršuti i siru.
Kotor ima toplu i umjereno vlažnu klimu. Obilne kiše padaju zbog orografskog uticaja planina – jesen i zima znaju biti veoma kišoviti, dok su ljeta topla.
Zbog visokih temperatura mora (do 26 °C u avgustu) sezona kupanja traje od maja do oktobra.
Klimatske razlike se osjete unutar same opštine: u uskim uvalama zaliva vazduh je zasićen vlagom, dok je u višim zonama Lovćena znatno svježiji.
Kotor je povezan Vrmačkim tunelom sa Jadranskom magistralom. Saobraćajna veza prema unutrašnjosti vodi preko Cetinja ili putem tunela Sozina kod Sutomora.
Najbliži aerodrom je Tivat, udaljen oko 10 kilometara, a Aerodrom Podgorica nalazi se 90 kilometara dalje.
Trajekt Kamenari–Lepetani olakšavaju pristup Herceg Novom.
Luka Kotor služi kao pristanište za kruzere i jahte; a manja pristaništa nalaze se u Perastu, Dobroti i Risnu.
Snažan identitet Kotora prožet je moreplovstvom, vjerom i legendama. Grad tokom cijele godine organizuje brojne manifestacije:
Bokeljska mornarica – najstarija pomorska bratovština na Jadranu, koja svake godine 27. januara (Sv. Tripun) priređuje defile uniformisanih mornara kroz stari grad uz tradicionalni ples.
Kotorski karneval – zimski i ljetnji karnevali donose maskirane povorke, satirične alegorije i vatromet.
KotorArt – širi međunarodni festival umjetnosti sa više programa, festival klapske i klasične muzike koji uključuje KotorArt Don Brankove dane muzike, Festival klapa Perast i Children’s Theatre Festival, pretvarajući grad u pozornicu sa nastupima svjetskih umjetnika.
Fešta od škalja i Fašinada u Perastu – lokalne svetkovine vezane za baštinu ribara i pomoraca.
Muzeji, galerije i sakralni objekti (Pomorski muzej Crne Gore, katedrala svetog Tripuna, crkva Gospe od Zdravlja) čuvaju bogato naslijeđe grada.
Iako nema velikih sportskih klubova kao druge opštine, Kotor se diči vaterpolom: klub VK Primorac osvajač je evropskih trofeja. FK Bokelj igra u nacionalnoj ligi Crne Gore, a RK Kotor održava tradiciju rukometa.
U ljetnim mjesecima popularno je ronjenje, jedrenje, kajaking, kao i planinarenje na Lovćenu i Orjenu. Šetališta uz more često se koriste za trčanje i biciklizam.
Kotor nudi autentičan doživljaj Mediterana iz prošlih vijekova: stoljetne zidine, palate, crkve, uske ulice s krošnjama bugenvilija i pogled na planine koje se ogledaju u vodi.
Posjetioci mogu da se penju stotinama stepenika do tvrđave San Đovani radi panorama, voze barkom do Gospe od Škrpjela, istražuju rimske mozaike u Risnu ili uživaju u dalmatinskoj kuhinji na perastskim terasama.
Sa mješavinom kulture, istorije, prirode i gastronomije, Kotor je nezaobilazna stanica na crnogorskoj rivijeri i savršena pozornica za one koji žele osjetiti duh Venecije na Balkanu.
