“Grad od skalina” - Herceg Novi smješten na ulazu u Bokokotorski zaliv, uz granicu s Hrvatskom, najzapadniji je grad na crnogorskom primorju.
Obuhvata 235 kvadratnih kilometara i prostire se od poluostrva Luštica na jugu, do vrha Orjena na sjeveru. Administrativni centar je grad Herceg Novi, koji zajedno sa Igalom, Sutorinom i Zelenikom čini kontinuirani urbani pojas duž mora. Procjenjuje se da na području opštine živi oko 30.000 stanovnika, koji su mahom radno angažovani u turizmu i uslugama, dok su sela u zaleđu sve češće orijentisana na poljoprivredu i ruralni turizam.
Herceg Novi je etnički raznolik: većinu čine Crnogorci i Srbi, uz značajan udio Bošnjaka, i manji udio Albanaca i Hrvata. Najbrojniji su pravoslavci, zatim katolici, pa muslimani. Gradska zona ima više stanovnika tokom ljetnje sezone, kada pristižu turisti i sezonski radnici. Naselja Igalo i Topla poznata su po velikom broju stanovnika porijeklom iz Hercegovine i Dalmacije, dok su Zelenika i Kumbor istorijski pomorska naselja.
Herceg Novi je grad turizma za čiji su razvoj najviše zaslužni ljekovito blato i mineralni izvori u obližnjem Igalu. Opština je poznata kao spa i zdravstveno odmaralište – Institut „Dr Simo Milošević“ u Igalu specijalizovan je za talasoterapiju i balneologiju, pa pacijenti iz cijelog svijeta dolaze na rehabilitaciju i rekreaciju, Kombinacija morske soli i ljekovitog blata učinila je Igalo jednim od najpoznatijih centara medicinskog turizma na Mediteranu.
Turistička ekonomija nadopunjena je malom brodogradnjom, servisima za plovila i pomorskim školama. Obrti i zanati (zidari, klesari, staklari) imaju tradiciju koja se nastavlja. Planinsko selo Orjenski Bori, kao i ruralna naselja Vrbanj i Krusevice, postaju popularna odredišta za ekoturizam i planinarenje.
Herceg Novi ima vlažnu suptropsku klimu sa jasnim mediteranskim karakteristikama, te oko 200 sunčanih dana godišnje. Zime su blage, a ljeta topla i sunčana.
Herceg Novi je poznat i kao „grad mimoze“, jer se žuto cvijeće mimoze uzgaja na padinama Orjena i cvjeta već u januaru. Drveće narandže, mandarina, limuna, smokava i maslina obilno rađa zahvaljujući toploj klimi.
Okolicu grada čine:
Planina Orjen – najviši vrh Primorja, s krševitim vrhovima, livadama i bukovim šumama; pogodna je za planinarenje, biciklizam i zimske avanture.
Luštica – poluostrvo s autohtonim selima, maslinjacima i zalivima kao što su Žanjice i Plava špilja; kopnom i brodovima povezuje Herceg Novi sa Tivtom.
Porto Novi - moderno luksuzno naselje i marina smještena na ulazu u Boku Kotorsku, u mjestu Kumbor. Izgrađen je na prostoru bivše vojne kasarne, a danas predstavlja jedan od najprestižnijih turističkih kompleksa u Crnoj Gori, poznat po marini za superjahte, elegantnoj arhitekturi koja spaja mediteranski i savremeni stil, kao i uređenim šetalištima uz more. U Portonovom se nalaze luksuzni hoteli, restorani, kafići, prodavnice i privatne rezidencije. Posebno je značajan jer u njemu postoji i prvi evropski One&Only rizort, što je dodatno doprinijelo međunarodnoj prepoznatljivosti mjesta.
Prekrasne plaže su rasute duž opštine: od gradskih plaža Škver i Meljine, preko šljunkovitog Žalo u Zelenici, do uvala na Luštici i sitnih kamenih plaža kod Kamene kule i Forte Mare.
Herceg Novi je osnovan 1382. godine pod nazivom Sveti Stefan; kroz istoriju su njime vladali bosanski kraljevi, Mlečani, Osmanlije, Španci, Habsburzi i Napoleon. Ova bogata prošlost ostavila je prepoznatljiva utvrđenja, crkve i palate:
Forte Mare (gradska tvrđava) – izgrađena u 14. vijeku, kulturno-istorijski spomenik koji nudi spektakularan pogled na zaliv; tokom ljeta amfiteatar u tvrđavi služi kao pozornica.
Kanli kula – osmanska tvrđava pretvorena u ljetnju pozornicu; izdvaja se po kamenim stepenicama i zidovima.
Sat-kula (Sahat kula) – iz 1667. godine, jedan od simbola grada koji je naredio sultan Mahmud..
Manastir Savina – barokno pravoslavno zdanje iz 17. i 18. vijeka, poznato po ikonama i iluminiranom rukopisu.
Crkve – katolička crkva sv. Jeronima u Starom gradu i pravoslavna crkva sv. arhangela Mihaila krase glavni trg (Belavista); u selu Sasovići nalazi se jedna od najstarijih džamija u Boki.
Dvorac Topla (Dom nobila) i Kuća Iva Andrića – spomen-kuća nobelovca koji je veliki dio života proveo u Herceg Novom.
Nekoliko muzeja, galerija i biblioteka čuva arheološku i etnografsku građu, a gradske zidine pričaju o stotinama godina morskog trgovanja i bitaka.
Herceg Novi često nazivaju i „gradom od skalina“ jer je izgrađen na strmim padinama iznad mora, pa se kroz veliki dio grada protežu skaline - stepenice koje povezuju trgove, tvrđave, kuće i crkve koje su na različitim visinama.
Herceg Novi je domaćin mnogobrojnih kulturnih i sportskih događaja:
Praznik mimoze – tradicionalni festival koji traje više sedmica od februara do marta; osim karnevalskih povorki, sajma mimoze i ribarskog ručka, program obuhvata koncerte, izložbe i regate.
Hercegnovski filmski festival – prikazuje domaće i evropske filmove na ljetnjoj sceni Kanli kule.
Guitar Art Summer Fest – ljetnji festival gitare i džeza.
Herceg Novi ima nekoliko osnovnih škola i gimnaziju. Početkom 21. vijeka otvoreno je Fakultet za menadžment Herceg Novi. Dodatno se najavljuje adaptacija Instituta Igalo u medicinski kampus sa internacionalnim programima. Grad posjeduje Dom zdravlja i Opštu bolnicu Meljine, a specijalizovane usluge nudi Institut „Dr Simo Milošević“.
Herceg Novi je centar vaterpola. klub Jadran osvojio je LEN kup 1986. i 2004. i višestruki je prvak Crne Gore. Gradski stadion Igalo služi fudbalskom klubu FK Igalo 1929 i omladinskim selekcijama.
Rukomet i košarka imaju veliki broj takmičara; planinarski klubovi organizuju pohode na Orjen i Lovćen, a lokalni klubovi promovišu jedrenje, kajaking i ronjenje. Brojne biciklističke i pješačke staze počinju u selu Kameno ili Baosici i vode do vrhova Orjena.
Herceg Novi je povezan Jadranskom magistralom sa Kotorom i Budvom na jugoistoku, dok preko graničnog prelaza Kobila vodi put u Hrvatsku ka Dubrovniku.
Trajekt Kamenari–Lepetani skraćuje put do Tivta i Kotora. Aerodrom Tivat udaljen je oko 25 km, dok je Aerodrom Dubrovnik 30 km.
Planirani projekti uključuju most Verige i novu magistralnu cestu duž Luštice, čime bi se rasteretila stara magistrala duž obale.
Lukobrani u Škveru, Zelenici i Kumboru primaju jahte i turističke brodove; iz najudaljenijih uvala dostupni su taxi‐boat servisi do plaža.
Herceg Novi spaja ljekovitost mora, blato i vazduh s bogatom kulturom i raznolikom prirodom. U jednom danu možete se okupati u uvali Žanjice, obići tvrđavu Forte Mare, piti kafu uz morske zidove, pogledati zalazak sunca s Kanli kule i prošetati Alejom platanâ.
Tokom Praznika mimoze grad miriše na cvijeće i duge korzo‑povorke, dok ljetni noćni život oživljava plesom, filmskim projekcijama i muzikom pod zvjezdanim nebom. S najviše sunčanih dana na obali, toplim ljetima i blagim zimama, Herceg Novi je idealan za odmor, terapijski boravak i otkrivanje prirodnih ljepota Boke.
