Paytaxtın yaxınlığında, Monteneqronun ən gözəl təbii incilərindən biri olan Skadar gölünün bilavasitə ətrafında Tuzi bələdiyyəsi yerləşir.
Doğma yurduna və irsinə dərin bağlılığı ilə seçilən mehriban və qonaqpərvər insanları, zəngin təbiəti və dinamik inkişafı ilə Tuzi özünəməxsusluğunu və ənənələrini qoruyaraq tərəqqiyə də qapılarını açmağı bacarmışdır. Bununla da o, böyük şəhərin bütün əsas imkanlarının əlçatan olduğu, sakit, ailə dəyərlərinə söykənən həyat tərzinin rəmzinə çevrilmişdir.
Podqoritsanın cənubunda, Deçiç dağı, Skadar gölü və Ciyevna çayı arasında yerləşən, 246 kvadrat kilometr ərazini əhatə edən bu bələdiyyədə insan hər şeyi bir arada yaşaya bilir: şəhər mərkəzinin canlı ritmini, məşhur yerli bazarın səs-küyünü, məktəb və oyun meydançalarında uşaqların şən gülüşünü, yerli Niaqara şəlaləsinin sularının pıçıltısını, bağların və ailə həyətlərinin ətrini, eləcə də ətraf kəndlərin sakit və aram dolu nəfəsini.
Tuzi 1 sentyabr 2018-ci ildə müstəqil bələdiyyə statusu almışdır. Çoxmillətli quruluşu ilə tanınan bu kiçik bələdiyyədə təxminən 13 min nəfər yaşayır və son illərdə əhalinin sabit artımı müşahidə olunur.
Əhalinin böyük hissəsini albanlar təşkil etsə də, burada monteneqrolular, bosniaklar, müsəlmanlar və serblər də yaşayırlar. İslam, katolik və pravoslav icmaları bu məkanda birgə və ahəng içində mövcuddur. Müxtəlif xalqların və dini icmaların bu harmonik birgəyaşayışı bələdiyyənin zəngin mədəni həyatında, çoxsaylı tədbir və proqramlarında, eləcə də ərazi boyu rast gəlinən müxtəlif dini tikililərdə öz əksini tapır.
Son illərdə şəhərdə nəzərəçarpacaq iqtisadi və infrastruktur inkişafı müşahidə olunur; bu inkişafda xüsusilə kənd təsərrüfatı, sənaye, turizm və xidmət sahələri ön plana çıxır.
Tuzi torpaqları tərəvəz, meyvə və taxıl daxil olmaqla müxtəlif bitkilərin becərilməsi üçün əlverişli olduğundan, kənd təsərrüfatı bu bələdiyyənin əsas iqtisadi dayağı olaraq qalır. Yerli hakimiyyət fermerləri müxtəlif stimullaşdırıcı tədbirlərlə dəstəkləyir. Malesiya bölgəsi və Ciyevna çayı ətrafındakı düzənliklər tərəvəz, meyvə və üzüm yetişdirilməsi, eləcə də heyvandarlıq üçün xüsusilə münasibdir. Üzüm bağları və ailə təsərrüfatı əsaslı şərabçılıq müəssisələri artıq bu bölgənin tanınan simvollarından birinə çevrilmişdir.
Pərakəndə ticarət də geniş yayılmışdır. Bələdiyyənin ən mühüm sənaye obyektləri sırasında iki zavod xüsusi seçilir və daha birinin tikintisi planlaşdırılır. Tuzi-nin turizm potensialı da olduqca aydındır; bunu həm təbii gözəllikləri, həm də digər istiqamətlərə yaxınlığı şərtləndirir. Qolubovtsidə yerləşən hava limanına avtomobillə təxminən on beş dəqiqəyə, dəniz sahilinə isə qırx dəqiqədən az vaxtda çatmaq mümkündür.
Ciyevna çayı boyunca turizm obyektlərinin inkişafı və yerli məhsullara artan tələbat yeni imkanların yaranmasına şərait yaradır.
Bələdiyyənin dinamik inkişafı və əhali artımı təhsil infrastrukturuna qoyulan sərmayələrin artması ilə də müşayiət olunur. Dörd ibtidai məktəb, qarışıq tipli orta məktəb və mədrəsə ilə yanaşı, Karabuşko Polyedə yeni məktəbin tikintisi kimi layihələr də elan olunmuşdur.
Tuzidə tədris həm alban, həm də monteneqro dillərində aparılır. Təhsil şəbəkəsi yerli əhalinin ehtiyaclarına uyğun formalaşmışdır, Podqoritsaya yaxınlıq isə tələbələrə universitetlərə rahat çıxış imkanı verir. Bundan əlavə, Tuzi gənclər üçün fəal mədəni və idman proqramları da təqdim edir.
Mədəni həyat ənənəvi tədbirlərlə zəngindir. Malesiya günləri, folklor toplantıları, dini bayramlar və yerli festivallar bələdiyyənin bütün yaşayış məntəqələrindən sakinləri bir araya gətirir. Qonaqpərvərlik, musiqi, rəqs və ev yeməkləri bu şəhərin kimliyinin ayrılmaz hissəsidir. Ailə toplantıları və kənd şənlikləri burada güclü icma ruhunun yaşamasına və qorunmasına xidmət edir.
Bu ərazinin ən mühüm təbii sərvətlərindən biri Skadar gölüdür. Balkanların ən böyük gölü sayılan bu göl, eyni zamanda, biomüxtəliflik baxımından Avropanın ən zəngin bölgələrindən biridir. Tuzi və onun ətrafındakı göl sahili balıqçılıq, qayıq gəzintisi və quş müşahidəsi üçün ideal şərait yaratdığından, xüsusilə ekoturistlər və təbiət həvəskarları üçün cəlbedicidir.
Moraça və Ciyevna çayları da xüsusi diqqət çəkir; isti aylarda istirahət, balıqçılıq və dincəlmək üçün son dərəcə əlverişli məkanlar təqdim edir.
Yaxınlıqda yerləşən Niaqara şəlaləsi isə yalnız Tuzi sakinləri və qonaqları üçün deyil, digər şəhərlərdən gələnlər üçün də məşhur gəzinti məkanlarından biridir.
Yürüş və macəra sevənlər üçün Deçiç dağı mütləq görülməli ünvandır. Burada toxunulmamış təbiət, gözəl mənzərə nöqtələri və meşələrdən, çəmənliklərdən keçən cığırlar insanı valeh edir; eyni zamanda ətraf landşaftın, o cümlədən Skadar gölünün möhtəşəm panoramik mənzərəsi açılır.
Tuzi əlverişli nəqliyyat əlaqələrinə malikdir. Podqoritsaya təxminən on dəqiqəyə çatmaq mümkündür, hava limanı isə cəmi bir neçə kilometr məsafədə yerləşir. Albaniyaya gedən yol bu bələdiyyəni mühüm tranzit məntəqəsinə çevirir. Müntəzəm avtobus xətləri şəhəri Podqoritsa, Zeta düzənliyi və sahil bölgəsi ilə birləşdirir.
İdman yerli həyatın fəal hissəsidir. FK Deçiç ən tanınmış klubdur və bələdiyyənin qürur mənbəyi sayılır. Burada futbol, basketbol və digər həvəskar idman növləri üçün imkanlar mövcuddur. Düzənlik qaçış və velosiped sürmək üçün əlverişlidir, Ciyevna çayı isə üzgüçülük, gəzinti və təbiət qoynunda vaxt keçirmək üçün geniş imkan yaradır.
Tuzi coğrafi mövqeyi və kənd təsərrüfatı gücü sayəsində ciddi investisiya potensialına malikdir. İstixana istehsalı, üzümçülük və qida emalı sahələrinə yüksək tələbat yeni sərmayələr üçün geniş imkan açır. Podqoritsaya yaxınlıq yaşayış layihələrini xüsusilə cəlbedici edir. Biznes zonaları və əsas yol boyunca yerləşən sahələr ticarət və logistika üçün olduqca münasibdir. Əmlak qiymətləri hələ də Podqoritsadakından aşağıdır, lakin tələbat davamlı şəkildə artır.
Tuzi Ciyevna çayı, Skadar gölü və Malesiyanın özünəməxsus mədəniyyəti ilə ziyarətə dəyər bir məkandır. Burada ev yeməklərinin dadını çıxarmaq, yerli şərabları dadmaq, çayın təbii hovuzlarında üzmək və ənənənin hələ də canlı şəkildə yaşadığı kəndlərdə gəzmək mümkündür. Tuzi təbiəti, mədəniyyəti və qonaqpərvərliyi özündə fərqli və yaddaqalan biçimdə birləşdirir.
Burada həyat sakit və ailə yönümlüdür. İnsanlar bir-birini tanıyır, ətraf təbiət valehedicidir, Podqoritsanın yaxınlığı isə gündəlik həyatı rahat və praktik edir. Evlər geniş, həyətlər böyükdür və ənənə gündəlik yaşamın toxumasına möhkəm şəkildə hopmuşdur. Tuzi sakit mühit axtaran, lakin şəhərə də tez çıxış imkanı istəyənlər üçün ideal yerdir.
