Karadağ’ın güney bölgesi, Ulcinj’den Herceg Novi’ye uzanan kıyı şeridini; ayrıca Bar, Budva, Tivat, Kotor ve Herceg Novi’nin iç kesimlerini kapsar. Ülke nüfusunun yaklaşık üçte biri bu bölgede yaşamaktadır. Bu kuşak, Karadağ’ın en tanınan ve en ayırt edici bölgesini oluşturur. Çünkü burada Akdeniz iklimi, binlerce yıl içinde şekillenmiş kültürel katmanlar ve kilometre kilometre değişen etkileyici manzaralar bir araya gelir. Yılın büyük bölümünde güneşin hakim olduğu bu coğrafyada yaşamın ritmi denizle iç içe geçmiştir.
Güney bölgesi; çam ağaçlarının, tuzun ve turunçgillerin kokusunu; kadim surların izlerini ve modern turizm olanaklarını bir arada taşıyan eşsiz bir coğrafyadır.
Kıyı bölgesinin Akdeniz karakteri, denize doğru alçalan sarp dağ kütleleriyle şekillenmiştir. Güneyde, manzaranın geniş, düz ve güneşli bir görünüm kazandığı Ulcinj’in uzun kumluk alanları yer alır. Kuzeye doğru ilerledikçe arazi, Bar çevresindeki tepelerle, Budva’yı çevreleyen yarımadalar ve yükseltilerle parçalı bir yapıya bürünür; ardından Kotor Körfezi’ne gelindiğinde ise tamamen farklı bir görünüme dönüşür.
Boka, başlı başına kendine özgü bir dünyadır. Körfez, karanın derinliklerine kadar uzanarak son derece etkileyici manzaralar oluşturur. Körfezin üzerinde yüksek dağlar yükselirken, kıyılar köyleri, kiliseleri, eski sarayları ve küçük limanları saklayan kıvrımlı hatlar boyunca uzanır. Kıyının her bölümü kendine has bir ritme ve ayrı bir güzelliğe sahiptir.
Güney bölgesi ülkenin kültürel çeşitlilik açısından en zengin bölümüdür. Ulcinj, güçlü gelenekleriyle Akdeniz ve Doğu etkilerini bir arada taşıyan Arnavut topluluğunun merkezi olarak öne çıkar. Bar, kıyı kültürü, kırsal yaşam ve modern şehir dokusunun iç içe geçtiği çok katmanlı bir yapıya sahiptir. Budva ise mevsimlik çalışanları, dünyanın dört bir yanından gelen ziyaretçileri ve modern yaşam temposuna uyum sağlamış yerel halkıyla kozmopolit ve turizm odaklı bir kimlik taşır.
Boka ise başlı başına ayrı bir hikayedir. Kotor, Tivat ve Herceg Novi; mimaride, dilde, geleneklerde ve yaşam tarzında görülen Venedik, Avusturya-Macaristan ve Akdeniz etkilerini taşır. Boka insanı denizle kurduğu güçlü bağ, yelkencilik, gemi yapımı ve köklü denizcilik geleneğiyle tanınır.
Tüm bu yerleşim alanlarında Karadağlılar, Arnavutlar, Sırplar, Boşnaklar ve diğer halklara mensup topluluklar birlikte yaşamaktadır. Ayrıca buraya taşınan çok sayıdaki yabancı da bölgenin uluslararası niteliğini daha da belirgin hale getirmektedir.
Turizm, güney bölgesinin temel itici gücüdür; ancak ekonomik yaşam yalnızca bununla sınırlı değildir.
Ulcinj, yaz sezonu, zeytincilik, turunçgil üretimi ve balıkçılıkla geçimini sağlar. Bar ise turizm, ticaret, ulaştırma ve tarımı bir arada buluşturur. Bar Limanı, ülke açısından ticaret ve lojistik bakımından stratejik bir merkez niteliği taşır.
Budva, gelişmiş otelcilik ve hizmet sektörü, lüks kompleksleri ve yoğun sezonluk ziyaretçi akışıyla bölgenin en güçlü turizm merkezidir. Boka ise deniz turizminde öne çıkar. Tivat’taki Porto Montenegro, Luštica Bay ve Portonovi gibi uluslararası üst segment projeler bölgedeki turizm standartlarını köklü biçimde değiştirmiştir.
Kotor, tarihi ve kültürel mirası modern konaklama anlayışıyla buluşturan özel bir merkez olmayı sürdürürken; Herceg Novi ise sağlık turizmi, festivaller ve yaratıcı sanatlar alanındaki güçlü geleneğiyle öne çıkmaktadır. Tüm bu belediyeler bir araya geldiğinde, ülkenin ekonomik açıdan en gelişmiş bölgesini oluşturur. Kotor Eski Şehri ile Kotor Körfezi de UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde yer almaktadır.
Güney bölgesinde okullar ve anaokulları dengeli bir şekilde dağılmış durumdadır. Ancak yükseköğretime devam eden öğrenciler çoğunlukla eğitimlerini Podgorica veya Nikšić’te sürdürmektedir. Budva ve Bar’da hem genel liseler hem de mesleki ortaöğretim kurumları bulunmaktadır.
Kotor, Karadağ Üniversitesi’ne bağlı Denizcilik Fakültesi ile Turizm ve Otel İşletmeciliği Fakültesi’ne ev sahipliği yapmaktadır; bu kurumlar, nesiller boyunca denizcilik ve lojistik alanında uzman profesyoneller yetiştirmiştir. Herceg Novi ise güzel sanatlar eğitimi, müzik okulları ve kültürel atölyeler bakımından köklü bir geleneğe sahiptir. Ulcinj’de eğitim hem Arnavutça hem de Karadağca olarak yürütülmektedir.
Kıyı bölgesi, yıl boyunca kültürel etkinliklerle canlılığını korur. Herceg Novi; Mimoza Festivali, film festivalleri ve müzik etkinlikleriyle tanınır. Kotor ise KotorArt, Boka Gecesi kutlamaları ve kış karnavallarıyla öne çıkar. Budva’da yaşam özellikle yaz aylarında; Grad Teatar festivali, karnavallar, konserler ve zengin turistik eğlence programlarıyla en yoğun dönemini yaşar.
Bar; Bar Chronicle Festivali, kültür akşamları, zeytincilik kutlamaları ve uluslararası sanat programlarıyla öne çıkar. Ulcinj ise Eski Şehir’de düzenlenen çok kültürlü festivalleri ve geleneksel törenleri yaşatmaya devam eder.
Tüm bölge; modern müzik festivallerini, geleneksel adetleri, sanat kolonilerini ve yerel kutlamaları bir arada barındıran zengin bir kültürel yapıya sahiptir.
Kıyının kuzey bölümü, dünyanın en güzel deniz körfezlerinden biri olarak kabul edilen Kotor Körfezi’nin büyüleyici manzaralarını sunar. Bu alan; Perast’ı, Gospa od Škrpjela ve Sveti Đorđe adalarını, kaleleri, sarayları ve saklı plajları kapsar.
Tivat, geniş parkları ve sakin deniz keyfi için elverişli koylarıyla öne çıkar. Herceg Novi ise zengin Akdeniz bitki örtüsü ve parklarıyla dikkat çeker.
Kıyının Budva’dan Petrovac’a uzanan orta bölümü, son derece güzel plajları, gür çam ormanları ve sahil yürüyüş yollarıyla tanınır. Mogren, Jaz, Slovenska Plajı, Bečići, Drobni Pijesak, Sveti Stefan ve Buljarica, bu hattın sunduğu doğal güzelliklerin yalnızca bir kısmını oluşturur.
En güneyde ise bambaşka manzaralar karşımıza çıkar. Ulcinj’deki Velika Plaža, su sporları için ideal rüzgarlara ve nehir kollarına sahip Ada Bojana, Šas Gölü ile zeytinlikleri ve hala el değmemiş doğasını koruyan koylarıyla Valdanos, bu bölgenin öne çıkan doğal zenginlikleri arasındadır.
Güney bölgesinin hemen yakınında yer alan Skadar Gölü ve Lovćen milli parkları da doğal manzaraları, gezi alanları ile kültürel ve tarihî değerleri sayesinde bölgenin turizm potansiyelini daha da zenginleştirmektedir.
Güney bölgesi, karayolları ve uluslararası güzergahlar aracılığıyla güçlü bir ulaşım ağına sahiptir. Tivat Havalimanı yıl boyunca kıyı bölgesine hizmet vermektedir. Bar Limanı ise ülkenin en büyük deniz limanı ve Karadağ’ın başlıca deniz ulaşım kapısıdır. Liman, demiryolu ile Podgorica ve Belgrad’a bağlıdır.
Otobüs seferleri sık ve iyi organize edilmiştir. Kıyı yolları ise etkileyici manzaralar sunar; ancak turizm sezonunda yoğun ziyaretçi akışı nedeniyle zaman zaman trafik yaşanabilmektedir.
Kamenari–Lepetane feribot hattı da Boka içindeki kritik ulaşım noktalarından biridir ve Herceg Novi ile Tivat arasında bağlantı sağlar. Ulaşım ağının bütününü değerlendirmek açısından, özellikle Bar ve Ulcinj yönüne giden turistler için önemli bir giriş noktası olan Podgorica Havalimanı’nın da ayrıca anılması gerekir.
Kıyı bölgesi, spor olanakları açısından oldukça zengindir. Boka’da deniz sporları, Budva ve Bar çevresinde dalış, Ada Bojana’da kite surf, kıyı üzerindeki tepelerde trekking ve tırmanış, bisiklet rotaları, yüzme maratonları ve çok sayıda spor turnuvası; güney bölgesini aktif bir tatil için son derece ideal hale getirmektedir.
Yelken geleneği de oldukça güçlüdür; su topu ise özellikle Boka bölgesinde öne çıkan spor dallarından biridir.
Güney bölgesi, yatırım açısından Karadağ’ın en değerli alanıdır. Turizm gelirleri her yıl artarken, yabancı yatırımcıların bölgeye olan ilgisi de güçlü şekilde devam etmektedir.
Budva, konut inşaatı ve lüks projeler açısından en güçlü odak noktası konumundadır. Bar, limanı, ana kara yolu bağlantısı ve büyük pazarlara yakınlığı sayesinde çok önemli avantajlara sahiptir. Ulcinj ise geniş arazi potansiyeli ve kıyının diğer bölgelerine kıyasla daha düşük fiyatları nedeniyle gelecekteki gelişim açısından en umut verici alan olarak öne çıkmaktadır.
Kotor, Tivat ve Herceg Novi; premium marinaları, tarihi merkezleri ve nefes kesen doğal manzaraları sayesinde en varlıklı müşteri kitlesini çeken ve gayrimenkul fiyatlarının en yüksek olduğu bölgeler arasında yer almaktadır.
Güney bölgesi, Karadağ’ın turizm odaklı ekonomik yapısının itici gücü ve gayrimenkul değerlerinin en istikrarlı şekilde arttığı bölgedir.
Güney bölgesi, küçük bir alanda birbirinden tamamen farklı üç deneyimi bir araya getirir: Ulcinj’in sonsuza uzanıyormuş hissi veren kumsalları, Budva Riviyerası’nın canlı atmosferi ve Kotor Körfezi’nin büyüleyici sakinliği. Burası; tarihin modern lüksle iç içe geçtiği, zeytin ağaçlarının binlerce yıllık geçmişi taşıdığı, denizin kıyının her bölümünde farklı tonlara büründüğü ve yaşam ritminin yerleşimden yerleşime değiştiği özel bir coğrafyadır.
Güneyde yaşam, deniz ve güneşle iç içedir. İnsanlar, merkez bölgeye kıyasla daha sakin bir yaşam temposuna sahiptir; ancak yaz mevsimiyle birlikte şehirler turistler, etkinlikler ve canlılıkla dolarken mevsimsel ritim de belirgin bir ivme kazanır.
Kışlar ılıman, yazlar sıcak, doğa çeşitlidir ve deniz her zaman yaşamın merkezindedir. Burada herkes kendine uygun bir ritim bulabilir: Ulcinj’in sakinliği, Budva’nın dinamizmi, Tivat’ın zarafeti, Bar’ın kendine özgü yapısı, Kotor’un tarihi cazibesi ya da Herceg Novi’nin rahat atmosferi.
